Otlu peynir, Anadolu'nun yaylalarından sofralara uzanan eşsiz bir lezzet mirasıdır. Doğru üretim, saklama ve tüketimle bu geleneksel tat hem keyif hem sağlık kaynağı olur. Özellikle Van ve Bitlis yörelerinin vazgeçilmezi olan otlu peynir, bahar otlarının eşsiz aromasıyla mayalanan sütlerden üretilmektedir.
Protein ve kalsiyum zengini bu geleneksel peynir, kahvaltıların yıldızı olurken sağlık yararlarıyla da dikkat çekmektedir. Türkiye'nin özellikle Doğu Anadolu Bölgesi'nde, başlıca Van ve Bitlis yörelerinde üretilen otlu peynir, inek sütü, bazen koyun veya keçi sütü karışımıyla hazırlanmaktadır. Mayalanma aşamasında yöresel aromatik otların eklenmesi, bu peyniri diğer peynirlerden ayıran en önemli unsurdur.
Otlu peynirin karakteristik özellikleri nelerdir?
Bahar aylarında toplanan taze otlar, peynire karakteristik kokusunu ve tadını vermektedir. Bu otlar sayesinde otlu peynir, yoğun aromalı, hafif baharatlı ve ferah bir lezzete sahip olmaktadır. Van otlu peyniri, coğrafi işaretli ürünler arasında yer almakta ve yörenin kültürel mirasının önemli bir parçası olarak öne çıkmaktadır.
Otlu peynir, tam yağlı bir peynir sınıfına girmekte olup, kuru maddesinde en az yüzde 45 yağ oranı bulunmaktadır. Ot oranı genellikle yüzde 2-3 civarındadır ve bu oran peynirin aromasını doğrudan etkilemektedir.
Otlu peynirin içindeki otlar nelerdir?
Geleneksel otlu peynir üretiminde kullanılan otlar, yöreden yöreye küçük farklılıklar gösterse de en yaygın olanları sirmo otu, mendo otu, suh otu, yabani kekik, heliz ve yabani nanedir. Bu otlar, bahar aylarında yaylalarda toplanmakta, iyice yıkanmakta ve ince ince kıyılarak peynir hamuruna karıştırılmaktadır. Özellikle sirmo otu, Van otlu peynirinin temel aromasını oluşturmaktadır.
Bazı üreticiler, maydanoz, dereotu veya nane gibi taze otlar da ekleyerek lezzeti zenginleştirmektedir. Bu ot kombinasyonu, peynire hem antibakteriyel özellik kazandırmakta hem de sindirimi kolaylaştırmaktadır.
Market alışverişinde nelere dikkat edilmeli?
Market veya şarküteriden otlu peynir alırken öncelikle ambalajın bütünlüğüne dikkat edilmelidir. Vakumlu paketlerde delik, şişme veya sızıntı olmamalıdır. Ürün etiketinde coğrafi işaret, üretim tarihi ve son tüketim tarihi net bir şekilde görünmelidir. Peynirin rengi açık sarı ile beyazımsı arasında olmalı, ot parçaları homojen dağılmış görünmelidir.
Çok koyu renk veya küf belirtileri, peyniri tazeliğini yitirdiğini gösterir. Hijyen açısından güvenilir markalar tercih edilmeli, mümkünse yöresel üreticilerden alınan ürünler aranmalıdır. Ayrıca tuz oranını kontrol etmek için etiketteki besin değerleri incelenmelidir.
Otlu peynirin sağlık yararları nelerdir?
Otlu peynir, yüksek protein, kalsiyum ve sağlıklı yağ içeriğiyle besleyici bir gıda olarak öne çıkmaktadır. Kemik ve diş sağlığını desteklerken, kas yapımına da katkı sağlamaktadır. İçindeki aromatik otlar sayesinde sindirimi kolaylaştırmakta, bağışıklık sistemini güçlendirmekte ve doğal antibiyotik etki göstermektedir.
C vitamini kaynağı olan otlar, antioksidan özellik katarak genel sağlık durumunu iyileştirmektedir. Ancak tuz oranı yüksek olduğundan hipertansiyon hastalarının dikkatli olması gerekmektedir. Otlu peynir, saklama koşullarına göre tazeliğini uzun süre koruyabilmektedir ve marketten alınan paketli ürünler buzdolabında 2-6 derece arasında muhafaza edilmelidir.
