Küresel Big Mac Endeksi, Türkiye'nin hamburger fiyatı açısından dünyanın en pahalı ülkeleri arasında yer aldığını ve gelir seviyesinin bu ülkelerin oldukça gerisinde kaldığını ortaya koyuyor. Türkiye'de asgari ücretle çalışan bir birey, 330 lira değerindeki bir hamburger için yaklaşık 2 ila 2,5 saat çalışmak zorunda kalıyor. Bu durum, Türkiye'deki yemek fiyatlarının ne kadar yüksek olduğunu net bir şekilde gözler önüne seriyor.
Yükselen Hayat Pahalılığı ve Dışarıda Yemek
Son yıllarda artan hayat pahalılığı, özellikle dışarıda yemek fiyatlarında kendini daha belirgin bir şekilde göstermeye başladı. Bir öğün yemeğin fiyatının mont, ayakkabı veya küçük bir ev eşyasıyla kıyaslanabilir seviyelere ulaşması, halkın fiyat algısını köklü bir biçimde değiştirmekte. Restoran menülerinde görülen yüksek rakamlar, yalnızca enflasyonu değil, aynı zamanda günlük yaşam maliyetinin ulaştığı boyutu da ortaya koyuyor.
Evde Yemek ile Restoranda Yemek Arasındaki Fark
Son aylarda yayımlanan veriler ve sektör temsilcilerinin açıklamaları, evde yapılan bir yemeğin maliyeti ile restoranda aynı yemeğin fiyatı arasındaki farkın giderek açıldığını göstermekte. Örneğin, evde 300-400 liraya hazırlanabilen bir yemek, restoranlarda 3 bin ila 4 bin lira arasında bir fiyatla sunulmakta. Bu durum, dışarıda yemenin geniş kesimler için lüks bir hale geldiğini ortaya koyuyor. Uzmanlar, bu fiyat artışlarının ardında yalnızca gıda fiyatlarının yükselmesi değil, aynı zamanda yüksek kar beklentisi, kira, enerji ve işçilik maliyetlerindeki artışların da etkili olduğunu belirtiyor.
Uluslararası Karşılaştırmalar
Türkiye'deki dışarıda yemek fiyatlarının yükselişi, uluslararası karşılaştırmalarla da destekleniyor. Big Mac Endeksi üzerinden yapılan değerlendirmelerde, Türkiye'deki fiyat artışlarının küresel ölçekte dikkat çekici seviyelere ulaştığı görülüyor. Türkiye'de kişi başına milli gelir yaklaşık 18 bin dolar iken, Big Mac fiyatı 7,85 dolara ulaşmış durumda. Aynı ürünü ABD'de almak için gereken süre ise yalnızca yarım saat. ABD'de kişi başına gelir 92 bin dolarken, Big Mac fiyatı 6,12 dolarda kalıyor. Benzer şekilde, kişi başı geliri 118 bin dolar olan İsviçre'de Big Mac fiyatı 9,08 dolar, Türkiye'nin gelir düzeyi ise bu ülkeden altı kat daha düşük olmasına rağmen fiyat farkı oldukça sınırlı kalıyor.
Türkiye'nin Ekonomik Durumu
Uruguay'da kişi başı gelir 24 bin dolar civarında iken, Big Mac fiyatı 8,76 dolara satılmakta. Türkiye'nin, daha düşük gelirle bu ülkeye çok yakın bir fiyat seviyesinde yer alması, dışarıda yemek maliyetinin gelirle bağının kopmuş olduğunu gösteriyor. Bu bağlamda, Türkiye'nin benzer gelir grubundaki ülkelerden belirgin bir şekilde ayrıştığı ve yüksek gelirli ülkelerle benzer fiyat seviyelerine ulaştığı görülüyor. Türkiye'deki bir asgari ücretli, bir Big Mac satın alabilmek için yaklaşık 2,5 saat çalışmak zorunda kalırken, aynı ürün ABD ve birçok Avrupa ülkesinde 25-30 dakikalık bir çalışma süresiyle satın alınabiliyor. Bu durum, Türkiye'de dışarıda yemenin alım gücü açısından ne kadar zorlaştığını net bir şekilde gözler önüne seriyor.
