OECD verileri, Türkiye'nin vergi gelirlerinin milli gelir içindeki payının 2024 yılında yüzde 24'e çıkarak son dört yılın en yüksek seviyesine ulaştığını ortaya koymaktadır. Bu durum, vergi kompozisyonunda mal ve hizmetlerden alınan vergilerin ön plana çıkmasıyla ilişkilendirilmektedir. Dolaylı vergilerin toplam içindeki payı ise yüzde 62,2 olarak kaydedilmiştir.
Son iki yıl içerisinde kurumlar vergisinin payında belirgin bir gerileme yaşandığı gözlemlenmektedir. Türkiye'nin vergi gelirleri üzerine yapılan tartışmalar, vergi gelirlerinin dağılımını da önemli bir konu haline getirmiştir.
Vergi gelirlerinin milli gelir içindeki payı ne durumda?
OECD verilerine göre, Türkiye'nin ekonomisinde vergi gelirlerinin payı 2024 yılında yüzde 24 olarak belirlenmiştir. Bu oran, son dört yılın en yüksek seviyesini temsil etmektedir. 2015 yılında ise bu oran yüzde 25 olarak kaydedilmiştir, bu da Türkiye'nin vergi gelirlerinde zamanla değişen dinamikleri göstermektedir.
Ancak, Türkiye'nin gelirleri içinde verginin payı, OECD ülkeleri ortalamasının altında kalmaktadır. Bu durum, Türkiye'nin vergi yapısının uluslararası standartlarla karşılaştırıldığında daha düşük bir seviyede olduğunu ortaya koymaktadır.
Vergi kompozisyonunda hangi değişiklikler yaşandı?
Vergi gelirlerinin ana başlıklar itibarıyla incelendiğinde, toplam vergi gelirleri içindeki payda mal ve hizmetlerden alınan vergilerin ön planda olduğu görülmektedir. Sosyal güvenlik ve gelir ile kar üzerinden alınan vergiler ise bu başlıkların ardından gelmektedir. Türkiye'de kurum gelirleri üzerinden alınan vergilerin toplam vergiler içindeki payı 2022 yılında yüzde 16,1 ile zirve yapmışken, 2024 yılında bu oran sert bir düşüşle yüzde 8,6 seviyesine gerilemiştir.
Gelir ve kar üzerinden alınan vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki payı ise 2024 yılında yüzde 23,3 olarak gerçekleşmiştir. Bu veriler, Türkiye'nin vergi sisteminin dinamiklerini ve değişimlerini gözler önüne sermektedir.
Dolaylı vergilerin durumu nedir?
Dolaylı vergilerin toplam vergiler içindeki payı, son 22 yıl boyunca yüzde 58 ila 65 arasında değişim göstermiştir. 2024 yılında dolaylı vergilerin payı, 2023 yılına göre kısmi bir gerileme ile yüzde 62,2 seviyesinde gerçekleşmiştir. Türkiye'deki dolaylı vergi oranı ise OECD ortalaması olan yüzde 45,3'ün üzerinde kalmaktadır.
Dolaylı vergiler, gelir yerine harcamalar üzerinden alınan bir vergi türü olup, gelir dağılımındaki etkileri açısından dikkatle izlenmektedir. Türkiye'nin vergi yapısı, dolaylı vergilere olan bağımlılığı ile karakterize edilmektedir ve bu durum, Türkiye ekonomisinin yapısal bir özelliği olarak devam etmektedir.
