IBAN yoluyla para transferleri, günümüzde yaygın bir uygulama haline gelmiştir. Ancak bu transferlerin hukuki boyutları, dikkat edilmediği takdirde ciddi sorunlar doğurabilir. Para gönderimi sırasında 'açıklama' kısmının doldurulması ve bilinmeyen numaralara para gönderilmemesi, bu sorunların önüne geçmek adına kritik öneme sahiptir.
Birçok işletme, kredi kartı komisyonlarından kaçınmak veya fiş ve fatura düzenlememek amacıyla müşterilerinden IBAN yoluyla tahsilat yapma yoluna gitmektedir. Ancak bu durum, hizmeti satın alan kişiler açısından çeşitli riskler barındırmaktadır. Gönderilen IBAN'ın suç gelirleriyle bağlantılı olması veya başka nedenlerle takip altında olması, o hesaba para gönderen kişi için hukuki sorunlar yaratabilmektedir.
IBAN ile Para Gönderiminin Hukuki Sonuçları Neler Olabilir?
TOBB ETÜ Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Öğretim Üyesi Prof. Dr. Olgun Değirmenci, IBAN ile para göndermenin hukuki olarak sebebe dayalı bir işlem olduğunu ifade etmektedir. Para transferinde açıklama kısmına sebebin yazılması, yanlış anlaşılmaların önlenmesine yardımcı olabilir. Ayrıca, transfer yoluyla gelen parayla gelir elde edilmesi durumunda vergi yükümlülüğü de doğmaktadır. Eğer IBAN üzerinden yapılan para gönderimi herhangi bir sözleşme edimi ile ilgiliyse, bu durumun not edilmesi gerekmektedir.
Değirmenci, IBAN'a para gönderilen kişinin, Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun gereğince şüpheli işlem bildirimi için hesapların takibi ile karşılaşabileceği uyarısında bulunmaktadır. Bankalar tarafından yapılan bildirimler, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) tarafından ilgilinin takibini gerektirebilir. Gönderilen paranın kaynağı suç geliri olmasa bile, suç veya terör örgütleri tarafından kullanılan hesaplardan gelen paralar, ilgili kişi bakımından bu örgütlenmeye dahil olduğu yönünde şüphe oluşturabilir.
IBAN Kullanımında Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar Neler?
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mali Hukuk Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Çolak, ekonomideki temel problemlerden birinin kayıt dışılık olduğunu belirtmektedir. Kayıt dışılıkla mücadelede dijital uygulamalar ve denetim süreçlerinin önemli katkı sağladığını ifade eden Çolak, IBAN yoluyla yapılan para transferlerinde yasal sorumluluk altına girilmemesi için dikkat edilmesi gereken kritik noktalar olduğunu vurgulamaktadır. İşletmelerden mal ve hizmet alındığında, ödemelerin işletme sahibinin şahsi IBAN'ı yerine, işletmenin kayıtlı banka hesabına tanımlı IBAN kullanılarak yapılması gerektiği önemlidir.
Çolak, alıcılar tarafından IBAN transferinde alım ve satıma konu işlemin kısaca belirtilmesinin önemini vurgulayarak, örnekler vermektedir. Bu tür açıklamalar, ileride doğabilecek ticari uyuşmazlıklarda kanıt olarak kullanılabilir ve kayıt dışılıkla mücadeleye katkı sunabilir. IBAN üzerinden yapılan para transferlerinin, gerekçelendirilmediği takdirde mali ve hukuki açıdan ciddi mağduriyetlere yol açabileceği unutulmamalıdır.
IBAN Transferlerinde Belge Talep Etmenin Önemi Nedir?
Çolak, kaynağı belirsiz, yüksek tutarlı işlemlere yönelik suç gelirlerinin aklanması veya terörün finansmanı suçuyla ilişkili olduğuna dair şüphe bulunması durumunda, banka hesaplarına ve mal varlıklarına el konulabileceğini belirtmektedir. Bu nedenle, kişilerin IBAN transferlerine 'açıklama' yazmaları, bilmedikleri ve teyit etmedikleri IBAN kullanmamaları, mal ve hizmet aldıkları işletme unvanları ile IBAN eşleşmesine dikkat etmeleri, ödemeleri karşılığında yasal belge istemeleri gerektiği önemle vurgulanmaktadır.
Son olarak, mal ve hizmet sunan kişi veya işletmelerin zaman zaman nakit ve kartla ödeme yerine IBAN'a para transferi talep ettiğine dikkat çeken Çolak, verilen hizmet karşılığında fatura, fiş veya diğer geçerli belgelerin talep edilmesinin hem hakkın hem de yasal bir yükümlülük olduğunu ifade etmektedir. Son dönemde yapılan vergi düzenlemeleriyle, fatura ve diğer vesikaları düzenlemeyenler ve bunları almayanlara artırılmış özel usulsüzlük cezaları uygulanmaktadır. Bu nedenle, IBAN ile yapılan ödemelerde geçerli belgelerin talep edilmesi, ileride yaşanabilecek sorunların önüne geçecektir.
