Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası (DTSO) tarafından düzenlenen "2025 Ekonomik Değerlendirme ve 2026 Beklentiler" toplantısı, kentin ekonomik geleceğini masaya yatırdı. Toplantıda DTSO Başkanı Mehmet Kaya, Diyarbakır'ın sanayi potansiyelini ve ekonomik hedeflerini katılımcılarla paylaştı. Ayrıca, Diyarbakır Organize Sanayi Bölgesi (OSB) ve Karacadağ OSB’nin yöneticileri de bölgelere dair güncel verileri aktardı.
Toplantıya Katılanlar ve DTSO'nun Rolü
Toplantıya DTSO Başkanı Mehmet Kaya'nın yanı sıra, Diyarbakır OSB Başkanı Mustafa Fidan, Karacadağ OSB Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Beşir Yılmaz, Diyarbakır İş Konseyi Başkanı Mustafa Vural, DTSO Yüksek İstişare Kurulu Başkan Yardımcısı Burç Baysal, GÜNTİAD Başkanı Sezai Ayas, DTSO İş Kadınları Meclisi Başkanı Filiz Ekingen, TOBB Diyarbakır Kadın Girişimciler Kurulu Başkan Yardımcısı Hatice Akyıl ve GGC Başkanı Felat Bozarslan katıldı. DTSO Başkanı Kaya, Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası’nın 143. kuruluş yılını kutlayarak, "Odamız, Diyarbakır’ın ekonomik ve toplumsal yaşamına katkıda bulunmayı temel görev olarak görmektedir" şeklinde konuştu.
Diyarbakır'ın İhracat Hedefleri ve Gerçek Potansiyeli
Kaya, 2025 yılı itibarıyla Diyarbakır’ın ihracat rakamlarının 275 milyon dolar olarak öngörüldüğünü belirtirken, bu rakamın kentin gerçek potansiyelini yansıtmadığını vurguladı. Kayıt dışılık ve sistemsel eksiklikler nedeniyle fiili ihracatın 1 milyar doların üzerinde olduğunu ifade eden Kaya, "Her yıl ortalama bin sanayi sicilli işletme açılmakta veya yenilenmektedir. Bu durum, Diyarbakır’ın güçlü imalat altyapısını ortaya koymaktadır" dedi.
İhracat ve İthalat Verileri
Diyarbakır’ın ihracat yapısının ithalata dayalı değil, imalata dayalı olduğunu belirten Kaya, ihracatın yüzde 50'sinin Irak'a, özellikle Kürdistan Bölgesel Yönetimi’ne gerçekleştirildiğini kaydetti. Ayrıca, Suriye’ye ihracatta 2025 yılında yüzde 99’luk bir artış beklediklerini belirtti. Kaya, "Suriye'de kalıcı barış sağlandığında, Türkiye'nin Irak'ta yakaladığı ihracat hacmine Suriye'de de kısa sürede ulaşabileceğimize inanıyoruz" şeklinde konuştu.
Ekonomik Zorluklar ve Şirket Kapanmaları
DTSO Başkanı, 2025 yılında kapanan şirketlerin açılan şirketlere oranının yüzde 40'a ulaştığını belirtti. Bu oranın önceki yıllarda yaklaşık yüzde 20 civarında olduğunu ifade eden Kaya, ekonomik krizin derinliğine dikkat çekti. Tekstil, ticaret ve beyaz eşya sektörlerinde ciddi kapanmalar yaşandığını belirtti. Özellikle finansmana erişim konusundaki zorluklar ve yüksek faiz oranları, firmaların kapanmasının temel nedenleri arasında yer alıyor.
Finansmana Erişim Sorunları
Kaya, 2025 yılında Diyarbakır merkezli firmaların batı illerine taşınmasının 104 firmaya ulaştığını ifade ederek, bu durumun iki ana nedeni olduğunu belirtti. Birincisi, Diyarbakır merkezli firmaların finansmana erişimde dezavantajlı konumda olmaları, ikincisi ise bölgedeki firmaların batıdaki ihalelerde ayrımcılığa uğramasıdır. Ancak sanayi sicili ve kapasite raporu başvurularındaki artış, Diyarbakır’ın güçlü sanayi dinamiğine sahip olduğunu göstermektedir.
Kültürel ve Ekonomik Potansiyel
Diyarbakır’ın kültürel zenginlikleri ve mutfak lezzetlerine de vurgu yapan Kaya, Gastro İnovasyon Merkezi ve Sanayi Mektebi’nin kentin ekonomik potansiyelini geleceğe taşıma hedefinin somut örnekleri olduğunu dile getirdi. 2025 yılında 100’den fazla kadına aşçılık eğitimi verildiğini aktaran Kaya, "Diyarbakır, coğrafi işaretli ürünler konusunda Türkiye’nin öncü illerinden biridir" dedi.
Barış Sürecinin Ekonomik Önemi
Kaya, Türkiye'de yürütülen çözüm sürecinin önemine değinerek, barış ve demokrasinin ekonomik kalkınmanın temel unsurları olduğunu belirtti. Geçmişte Diyarbakır’ın ihracatının 400 milyon dolara ulaştığını hatırlatan Kaya, güvenlik merkezli politikaların pazar kaybına yol açtığını vurguladı. Ayrıca, Diyarbakır Havalimanı’ndaki uçuş sorunlarının acilen çözülmesi gerektiğini belirtti.
2026 Hedefleri
DTSO, 2026 hedefleri arasında Karacadağ’da GES Endüstri Bölgesi kurulması, lisanslı depoculuğun hayata geçirilmesi, küçük sanayi sitelerinin kent dışına taşınması ve lojistik merkezinin tamamlanması gibi projelere öncelik verileceğini açıkladı. Diyarbakır Organize Sanayi Bölgesi Başkanı Mustafa Fidan da, 370 fabrikanın üretim yaptığı OSB’de 23 bin kişinin istihdam edildiğini belirterek, sanayinin bölgenin ekonomik kalkınmasındaki rolüne vurgu yaptı.
