Türkiye iş gücü piyasasında önemli bir değişim yaşanıyor. Gri yakalı çalışanların maaşları, beyaz yakalı çalışanları geride bırakırken, teknik uzmanlara ödenen ücretler 200 bin TL’ye kadar yükseldi. Son on yılda iş dünyasında dengelerin radikal bir şekilde değiştiği gözlemleniyor.
Geçmişte yüksek maaş ve prestijin sembolü olan beyaz yakalı pozisyonlar, günümüzde aşırı arz nedeniyle değer kaybı yaşarken, teknik beceri ile teorik bilgiyi birleştiren gri yakalılar piyasanın yeni yıldızı haline geldi. Üniversite mezunu sayısındaki artış, ofis işlerinde binlerce kişilik iş kuyrukları oluştururken, sanayide ve teknik sahalarda çalışacak nitelikli eleman bulunamıyor.
Gri yakalıların yükselişi neden bu kadar hızlı oldu?
Arz ve talep dengesizliği, bir CNC operatörünün veya bir teknikerin, yeni mezun bir beyaz yakalıdan çok daha fazla kazanmasına yol açıyor. Bundan on yıl önce bir beyaz yakalı, asgari ücretin üç katı maaşla işe başlarken, bugün bu oran 1,5-2 katına kadar gerilemiş durumda. Eleman.net Kurucu Ortağı Arif Köse, tablonun nasıl tersine döndüğünü çarpıcı örneklerle açıklıyor.
Köse, “10 yıl tecrübeli bir inşaat mühendisi ayda 110 bin TL kazanırken, aynı fabrikadaki inşaat teknikeri 140 bin TL alıyor” diyerek sektördeki yeni gerçekliği vurguluyor. Yeni mezun bir insan kaynakları uzmanının 30-33 bin TL bandında başladığı piyasada, bir otomasyon teknikerinin 50 bin TL ile işe başlaması, gençleri mesleki eğitime yönelten en büyük motivasyon haline geliyor.
Endüstri 4.0 ve nitelikli eleman krizi nasıl bir etki yaratıyor?
Üretim süreçlerinin dijitalleşmesi ve otomasyon sistemlerinin fabrikalara girmesi, sadece fiziksel güçle çalışan mavi yakalı dönemini kapatıp, teknolojiyi kullanabilen gri yakalı dönemini başlattı. Ancak bu dönüşüme ayak uyduracak teknik eğitimli personel sayısı oldukça yetersiz. Sektör temsilcileri, bir muhasebe veya satış ilanı açıldığında haftada 1000 başvuru aldıklarını, ancak teknik uzmanlık gerektiren ilanların 200 başvuruda kaldığını belirtiyor.
Köse, bu durumu şu sözlerle ifade ediyor: “Firmalar sahada çalışacak kişilerin maaşlarını ciddi artırmalarına rağmen personel bulmakta zorlanıyorlar.” Bu durum, iş gücü piyasasında ciddi bir dengesizlik yaratmakta ve teknik uzmanlık gerektiren mesleklerin ön plana çıkmasına neden olmaktadır.
Hangi sektörler en çok kazandırıyor?
Verilere göre havacılık, inşaat ve enerji sektörleri maaş skalasında zirvede yer alıyor. Özellikle özel uzmanlık gerektiren alanlarda rakamlar dikkat çekici bir şekilde yükseliyor. Arif Köse, en yüksek maaşların adresini şu şekilde özetliyor: “Uçak bakım teknisyeninin maaşı minimum 150 bin TL’den başlıyor. İnşaatta vinç operatörü de benzer seviyelerde. Rüzgar türbini servis elemanı veya iklimlendirme uzmanlarında ise maaşlar 100 bin ile 200 bin TL civarında seyrediyor.”
Bu durum, gençlerin mesleki eğitim almayı tercih etmeleri için önemli bir motivasyon kaynağı oluşturmakta ve iş gücü piyasasında nitelikli eleman ihtiyacını daha da artırmaktadır.
